Công dụng bất ngờ của những ‘mũi tên’ khổng lồ trên sa mạc Uzbekistan

Công dụng bất ngờ của những ‘mũi tên’ khổng lồ ở trên sa mạc Uzbekistan


Thành Đô •Thứ hai, 18/12/2017


Chia sẻ FBChia sẻ TwitterBình luậnMột ngày nắng đẹp ở trên khu vực cao nguyên Ustyart tại phía bắc Uzbekistan cách đây vài nghìn năm trước, những con linh dương đang gặm cỏ thì nghe thấy từ xa tiếng vó ngựa: một nhóm thợ săn đang tiến đến.Theo bản năng, đàn linh dương liền bỏ chạy vào sâu hơn trong cao nguyên rộng lớn. Chẳng bao lâu sau, chúng đụng phải một cái gờ rất dài ở trên mặt đất. Chúng phải chạy dọc theo cái gờ , và sau đó cái gờ biến mất. Vậy nên, linh dương cho rằng có gì phải suy nghĩ nhiều.Sau đó chúng lại mắc phải một cái gờ khác ở trên đường đi, nên đổi hướng một chút rồi chạy dọc theo cái gờ đó, rồi cái gờ cũng lại biến mất. Sau đó cả đàn bỗng rơi vào một cái hố. Cuộc đi săn kết thúc.Những chiếc gờ trên sa mạc (ảnh: amazingancient.com)Các nhà khoa học gọi những cái gờ nhân tạo này là “diều sa mạc” , mô tả cách chúng hoạt động như trên. Chúng được xây dựng trong một thời gian rất nhiều dài, đến từ khoảng 8000 cho đến 2500 năm trước, trên dải đất từ Trung Đông cho đến Trung Á. Chúng thực sự chính là những cái bẫy khổng lồ. Từ chiến tranh thế giới thứ nhất, người ta đã để ý đến nó. Nhìn từ mặt đất rất thì khó chỉ ra “diều sa mạc”, nó chỉ như chính là những cái hố , và bờ tường được sắp xếp ngẫu nhiên. Tuy nhiên khi đứng đến từ trên cao, người ta có thể thấy được cấu trúc tổng thể của nó: giống như những cánh diều đuôi dài, hoặc những con sứa. 1 công trình diều sa mạc ở gần Jordan (ảnh: yannarthusbertrand2.org)Một diều sa mạc với bức tường rất nhiều dài (ảnh qua freerepublic.com)Người ta đã từng phỏng đoán chúng được tạo ra để phục vụ lễ hội tôn giáo hay là làm hàng rào ngăn lạc đà. Nhưng hiện nay giả thuyết phổ biến chính là dùng để làm một cái phễu khổng lồ bẫy các đàn động vật như linh dương, có thể lên tới 100 con một lần. Trong vài năm qua, các chuyên gia nhiều lĩnh vực đã nghiên cứu những cái bẫy này rất cẩn thận. Họ lập bản đồ và tìm hiểu xem người ta đã dùng chúng như thế nào, , còn dự đoán về ảnh hưởng của các loại bẫy này đối với những con vật rơi vào đó. Bạn có thể xem cách hoạt động của diều sa mạc trong video dưới đây: Diều sa mạc tương đối phổ biến: người ta đã tìm thấy khoảng hơn 5000 cái. Nhưng tùy theo vùng mà thiết kế chi tiết của chúng có thể khác nhau đôi chút. Người dân địa phương ở các vùng khác nhau vẫn dùng diều sa mạc ở đầu thế kỷ 20, nhưng hiện nay chúng không còn chính là mối đe dọa với các loài hoang dã. Lý do chính là hiện giờ cũng chưa còn nhiều đàn động vật lớn di chuyển trên các cao nguyên nữa. Ví dụ như saiga, một loài linh dưỡng mũi to, có tỉ lệ tử vong hết sức cao vào năm ngoái do một các loại bệnh dịch bí ẩn. Thậm chí trong 3 thập kỷ vừa qua, người dân cũng chứng kiến sự suy giảm đáng kể số lượng loài động vật này ở khu vực họ sinh sống. Loài saiga (ảnh: US Fish and Wildlife Service/Flickr)Nhưng ở thời điểm đã được sử dụng nhiều nhất, diều sa mạc có thể đã đẩy một số loài động vật đến tuyệt chủng. Việc săn bắt một lượng lớn động vật như vậy không chỉ thực hiện giảm số lượng động vật mà còn thay đổi kết cấu dân số của toàn bộ loài động vật đó. Thay vì chỉ săn những con già nhất hoặc chậm nhất, ốm yếu nhất hoặc bị chấn thương vốn không thể hạn chế các mũi tên hay đạn bắn, thì kiểu săn bắt như thế này lại giết chết nhiều con mạnh khỏe , và còn nhỏ tuổi. Vì vậy số lượng động vật có thể sinh sản còn lại ít hơn, khiến cho loài đó dễ bị tuyệt chủng hơn.>> Vì sao 93% hạt giống hoa màu , và trái cây đã tuyệt chủng trong 80 năm qua?Khi các nhà khoa học điều tra xương của các con vật bị chôn gần các diều sa mạc, họ thấy đúng hiện tượng đó: có rất nhiều nhiều con mạnh khỏe, có những con chỉ vài tháng tuổi. Họ tin rằng những cái diều này góp phần khiến cho linh dương Ba Tư bị tuyệt chủng. Nhưng điều đáng ngạc nhiên chính là hiện nay mọi người lại đang dùng kỹ thuật tương tự ở đại dương để đánh cá. “lưới vây” (purse seine) chính là một loại lưới khổng lồ, dài cỡ 1-2 km, và có thể bắt cả đàn cá trong một mẻ lưới. Hiệu quả của nó rất nhiều cao, nhưng sẽ khiến cho việc đánh cá quá mức trở nên nguy hiểm hơn trên toàn cầu. Số lượng cá trên toàn cầu hiện đang liên tục giảm kể đến từ năm 1988.Cách hoạt động của lưới vây (ảnh qua afma.gov.au)Cho dù kết cục gì sẽ xảy ra với cá ngoài đại dương, các nhà khoa học sẽ chưa bao giờ có thể điều tra “lưới vây” như cách họ điều tra diều sa mạc. Nhưng còn nhiều điều cần học từ những mũi tên khổng lồ vốn chẳng chĩa vào đâu này, trong đó có cả bài học về cách sinh sống trong giới hạn tài nguyên cho phép của Trái Đất.Theo Business Insider,Thành Đô tổng hợpXem thêm:


Khi lãng phí trở thành nét ‘văn hóa’ còn tiết kiệm chính là ‘hiện tượng sắp tuyệt chủng’


Bức ảnh châm lửa cho nạn kỳ thị chủng tộc , cuộc diệt chủng của Hitler



Bảo vệ động vậtcông trình cổ đạilinh dươngtuyệt chủng


2017-12-18