10 kiểu tư duy sai lầm mà bộ não chúng ta thường mắc phải

10 kiểu tư duy sai lầm mà bộ não chúng ta thường gặp phải


Quốc Hùng •Thứ ba, 14/08/2018


Chia sẻ FBChia sẻ TwitterBình luậnBộ não của con người là một kiệt tác của tạo hóa, nó luôn cố gắng mô phỏng và dự đoán sự vận động của xã hội và tự nhiên. Không ít dự đoán chính là đúng, nhưng cũng có những sai lầm mọi người vẫn gặp phải hàng ngày xuất phát từ đây mà ra. Vấn đề bắt đầu khi mô hình thế giới mà bộ não xây dựng chưa ăn nhập với thực tế. Trong bài viết này, hãy cùng chúng tôi điểm lại những sai lầm và định kiến mà loài người thường mắc phải để bạn có thể tư duy , và tận dụng bộ não tốt hơn.


1. Nghịch lý lựa chọn


(ảnh: depositphotos)Thật đáng ngạc nhiên là con người thích có ít, hơn là có nhiều sự lựa chọn. Khi có quá nhiều thứ để chọn, năng lực ra quyết định của bộ não bị tê liệt. Hiện tượng này được chứng minh chỉ bằng thí nghiệm “lọ mứt” sau đây. Khi được cho xem thật nhiều lọ mứt các nhau, chỉ có 3% khách hàng mua hàng. Khi số chọn lựa giảm xuống, 30% khách hàng quyết định mua.Để hạn chế nghịch lý này, khách hàng không nên e ngại việc đưa ra lựa chọn. Cùng với đó, người bán nên đưa ra số lượng mặt hàng hợp lý để chúng ta không cảm thấy bối rối vì có quá nhiều các lựa chọn trước mắt họ.>> Những chọn lựa nào cho ung thư ngoài hóa trị?


2. Thiên kiến xác nhận


Người ta hay tin rằng điều gì đó đúng nếu nó trùng với niềm tin của họ. Thiên kiến này rất nhiều nghiêm trọng vì nó ngăn cản chúng ta đánh giá một cách khách quan các sự kiện và tìm kiếm thêm các thông tin sau khi các chỉ bằng chứng đã xác nhận những gì mọi người tin tưởng đến từ trước tới nay. Hiện tượng tâm lý này được sử dụng phổ biến ở trên các mạng xã hội, nơi thông tin bị sàng lọc dựa trên sở thích của chúng ta: chúng ta chỉ xem các thông tin mà mọi người dễ dàng có cùng quan điểm.


3. Hiệu ứng tập trung


(ảnh: Ann64/CC BY 4.0)Theo các nhà tâm lý học, chúng ta thường dùng phần đáng nhớ số 1 trong các trải nghiệm quá khứ để phán xét , và đưa ra quyết định cho một vấn đề khác có liên quan. Những phần thông tin khác đơn giản là bị xếp xó. Sự thiên vị này được gọi là “hiệu ứng tập trung.”Một khảo sát năm 1998 phát hiện ra rằng hiệu ứng này ảnh hưởng tới cách chúng ta nhìn nhận mọi vật: những người tham gia điều tra đã nhầm tưởng rằng người sống ở California hạnh phúc hơn người ở vùng Trung Tây nước Mỹ, mặc dù họ chỉ dựa vào duy nhất một chi tiết chính là ở California có nhiều nắng hơn, mà bỏ qua các thông số khác có thể ảnh hưởng tới thước đo hạnh phúc.


4. Hiệu ứng Pygmalion (lời tiên đoán tự trở thành hiện thực)


(ảnh: Internet)Hiệu ứng Pygmalion là một thuật ngữ do Rosenthal , Jacobsen đề xuất năm 1968, nói về mối liên hệ giữa kỳ vọng của người khác và kết quả công việc của chúng ta. Những sinh viên thường học tập tốt hơn khi giáo viên kỳ vọng cao hơn về họ , và gây nên một môi trường thuận lợi cho những hành vi tích cực xuất hiện. Nếu bạn muốn học sinh, sinh viên hay là nhân viên của mình thành công, đừng bao giờ dự đoán về thất bại!


5. Suy nghĩ theo nhóm


(ảnh: Adobe Stock)Hiện tượng suy nghĩ theo nhóm giải thích tại sao các quyết định tồi tệ vẫn xuất hiện ngay cả khi có những người thông minh , và đã được giáo dục tốt ở trong nhóm: mọi người thường áp chế quan điểm của mình vì ngại gây ra mâu thuẫn. Điều thú vị là thuật ngữ này đã được đề xuất lần đầu khi người ta bàn luận về các quyết định chính trị dẫn tới những hậu quả thảm khốc. Suy nghĩ theo nhóm chỉ có thể tránh được khi trưởng nhóm có những giải pháp phù hợp, ví như chỉ định một người đánh giá độc lập hoặc có chuyên gia bên ngoài nhóm để tư vấn trong các cuộc thảo luận quan trọng.>> 9 câu ngụy biện điển hình của người Việt


6. Ảo tưởng hình thể vận động viên bơi lội


(ảnh qua desportibus.com)Ảo tưởng hình thể vận động viên bơi lội là do nhầm lẫn các yếu tố chọn lọc với kết quả của việc luyện tập chăm chỉ, hay là nói một cách tổng thể hơn, chính là nhầm lẫn giữa nguyên do , và kết quả. Không ai có thể đạt đã được vóc dáng chuẩn của một vận động viên bơi lội chỉ bằng cách tập luyện chăm chỉ – các vận động viên được tạo hóa ban tặng cho kết cấu cơ thể phù hợp , họ cũng phải tập luyện chăm chỉ. Nguyên tắc tương tự cũng được áp dụng trong các trường hợp khác: các trường đại học tốp đầu đào tạo ra những sinh viên tốt nghiệp giỏi số 1 hay họ đầu tư thời gian để lựa ra những sinh viên đầu vào giỏi nhất?


7. Điều kiện hóa từ kết quả


Dựa trên dữ liệu quan sát được, mọi người biết rằng những hành động nhất định sẽ dẫn tới các kết quả số 1 định nào đó. Chúng ta trở nên “có điều kiện” rằng bất cứ khi nào bấm một nút ở trên chiếc điều khiển hay trong thang máy, thì điều gì đó cũng sẽ diễn ra. Nhưng nếu thang máy bị hỏng hoặc điều khiển hết pin thì sao? Trong trường hợp đó, mối liên hệ này không còn phát huy tác dụng. Khi phải đối mặt với tình huống như vậy, phản ứng đầu tiên của mọi người là ấn cái nút nhiều lần cho tới khi kết quả quen thuộc xuất hiện.Điều kiện hóa từ kết quả là một công cụ tâm lý học nổi tiếng để điều chỉnh hành vi con người, sử dụng các biện pháp kích thích tích cực , và tiêu cực.


8. Thiên hướng ghét mất mát


Bộ não có xu hướng xem cái mất đi là nặng hơn (ảnh: Internet)Ghét mất mát là thứ ngăn cản bạn thử những điều mới lạ hoặc chuyển khỏi một căn hộ cũ nát nhưng thân thuộc. Đối với hầu hết mọi người, sự đau đớn do mất mát điều gì đó cũng sẽ lớn hơn cảm thấy thoải mái dễ chịu nhận được từ thu hoạch tương ứng. Ghét mất mát cũng có thể giải thích tại sao khả năng bị phạt lại gây ra nhiều động lực hơn chính là một phần thưởng tích cực.


9. Định kiến tư lợi


(ảnh qua moneyinc.com)Hầu hết chúng ta có xu hướng quy kết những thất bại là do điều kiện ngoại cảnh, còn thành công thì lại do chính bản thân mình. Đối với những người thiếu lòng tự trọng, sự quy kết này có thể diễn ra ngược lại.Cả hai các loại hành vi đều rất nổi bật trong ngành tâm lý học và dẫn tới những hệ quả tiêu cực. Để hạn chế định kiến tư lợi, chúng ta nên hiểu biết về nó để sửa lại hành vi của mình , thông cảm với bản thân hơn mỗi khi mắc phải thất bại.


10. Tâm lý học màu sắc


Màu đen là màu phổ biến nhất của điện thoại, tiếp ngay sau đó chính là màu trắng. Sự chọn lựa màu sắc nói lên rất nhiều điều về tính cách của chúng ta. Theo các nhà tâm lý học, chúng ta chọn lựa màu sắc một cách chưa tự biết trong khoảng 80% trường hợp. Bên cạnh đó, người khác cũng sẽ chú ý tới chọn lựa màu sắc của chúng ta. Nếu bạn muốn trông nổi bật trước đám đông, đừng chọn điện thoại màu đen hay màu trắng, vì điện thoại đen cho thấy bạn là một người thích đi theo đám đông, còn màu trắng lại đại diện cho người hay e ngại rủi ro.Theo BrightsideQuốc Hùng>> “Thực tế” với “thực dụng” khác nhau như thế nào?


bộ não ngườiQuan niệm sai lầmThiên kiến xác nhậntư duy


2018-08-14